Jeugdgroepen

Jeugdgroepen zijn van alle tijden en van alle culturen. De meeste groepen zorgen niet voor problemen, maar een deel wel. Om deze problematische jeugdgroepen onder te verdelen, gebruikt de Nederlandse Politie de zogenaamde shortlistmethodiek.

Deze methodiek deelt jeugdgroepen die voor problemen zorgen in drie categorieën in:

  • hinderlijke groepen
  • overlast gevende groepen
  • criminele groepen

Hinderlijke jeugdgroep

Deze groep hangt wat rond in de buurt, is af en toe luidruchtig aanwezig en trekt zich niet zoveel aan van de omgeving. Soms loopt het wel eens uit de hand en zijn er kleine schermutselingen, maar dat is doorgaans snel in de kiem gesmoord en vaak ook meer toeval dan gepland. Ook maakt de groep zich incidenteel schuldig aan kleine vernielingen. Een beperkt aantal jongeren maakt zich soms schuldig aan (veelal lichte) gewelds- en (in mindere mate) vermogensdelicten. Over het algemeen is het een groep die nog voldoende autoriteitsgevoelig is en aangesproken kan worden op zijn gedrag.

Overlastgevende jeugdgroep

Deze groep is wat nadrukkelijker aanwezig, kan af en toe provocerend optreden, valt omstanders wel eens lastig (uitschelden of zelfs intimideren), vernielt regelmatig allerlei zaken en laat zich veel minder gelegen liggen aan andere mensen. Geweldsgebruik wordt niet geschuwd en de groepsleden zijn ook minder goed te corrigeren. Ook de lichtere vormen van criminaliteit waar de groep zich schuldig aan maakt, worden doelbewuster gepleegd en de groep is ook meer bezig om te zorgen dat ze niet gepakt wordt.

Criminele jeugdgroep

Deze groep bestaat (in ieder geval voor een deel) uit jongeren die behoorlijk op het criminele pad zijn geraakt. Ze zijn al vaker met de politie in aanraking gekomen. Kenmerkend voor dergelijke groepen is dat ze meer en meer criminaliteit plegen voor het financiële gewin i.p.v. voor de kick of het aanzien. Deze jongeren scoren ook hoog op de delicten waar de andere twee typen groepen ook hoog mee scoren. De feiten zijn echter ook ernstiger en ze schrikken ook niet terug voor het gebruik van geweld.

Aard en omvang

Op basis van een landelijke inventarisatie blijkt dat we in ons land in het najaar van 2009 in totaal 1.760 problematische jeugdgroepen hebben. Specifiek gaat het om 1.341 hinderlijke jeugdgroepen, 327 overlastgevende jeugdgroepen en 92 criminele jeugdgroepen. Van deze groepen zijn er 27 te kwalificeren als straatbende en 10 als jeugdbende.

In totaal 76 procent van alle bij de politie bekende problematische jeugdgroepen zijn hinderlijk. Dit is de lichtste categorie jeugdgroepen waarvan de leden in de groep hinderlijk aanwezig zijn en zich vooral bezighouden met lichte overlast of kleine vernielingen. Zowel het gemiddeld aantal problematische jeugdgroepen als de ernst van de problematische jeugdgroepen neemt toe naarmate de verstedelijking toeneemt. Criminele jeugdgroepen komen relatief veel voor in (zeer) sterk verstedelijkte gebieden.

Rol Rijksoverheid en politie

In 2009 is er vanuit de Nederlandse Politie en het ministerie van BZK een traject gestart ('Masterplan Jeugdgroepen') om de aanpak van probleemgroepen op straat landelijk te stroomlijnen. Het gaat daarbij om het in beeld brengen van de groepen door de politie en het rapporteren daarover aan de lokale driehoek. Omdat we te maken hebben met een dynamisch verschijnsel, worden de jeugdgroepen als basis voor een aanpak ieder jaar opnieuw in beeld gebracht.

Rol gemeenten

Uit het behoefteonderzoek Veilige Gemeenten (2005) blijkt dat gemeenten het meest te kampen hebben met de volgende veiligheidsthemas: verloedering en overlast, verminderde leefbaarheid en wijkveiligheid. Jongeren kunnen bij al deze thema's een negatieve rol spelen. Het is aan de gemeente om een aanpak te ontwikkelen op het thema overlastgevende jongeren. Onder regie van de gemeente wordt vervolgens een aanpak ontwikkeld en uitgevoerd.

Het ministerie ziet de shortlistmethodiek als goed instrument om gemeenten, door gebruik te maken van de analyse, in staat te stellen beter invulling te geven aan de eigen regierol. Het ministerie heeft de politieorganisatie daarom een subsidie verstrekt ter verbetering van de shortlistmethodiek.

Gemeenten worden in 2010 op basis van informatie over problematische jeugdgroepen - die aangeleverd wordt door de politieregio's - ondersteund in hun regierol bij de aanpak. Daartoe worden de volgende activiteiten uitgevoerd: (1) Het ontwikkelen van een handreiking aanpak problematische jeugdgroepen voor gemeenten (inclusief een stramien voor een plan van aanpak voor jeugdgroepen), (2) Het organiseren van een viertal intervisiebijeenkomsten in samenwerking met het CCV en het ministerie van BZK. (3) doorontwikkelen wegwijzer jeugd en veiligheid.

Links