Het aantal verslaafden van opiaten (vooral heroïne) is in het afgelopen decennium gedaald. Deze trend gaat gepaard met aan daling in het aantal opiaatcliënten in de verslavingszorg. Het aantal cannabisgebruikers dat zich meldt bij de verslavingszorg blijft echter fors stijgen. Dit blijkt uit het Jaarbericht 2009 van de Nationale Drug Monitor.
Het percentage scholieren van 12 tot 18 jaar van het reguliere voortgezet onderwijs die de afgelopen maand cannabis heeft gebruikt, daalde geleidelijk tussen 1996 en 2007, vooral onder jongens. In 2007 was 8% een actuele cannabisgebruiker. Van deze groep blowde een op de zeven meer dan tien keer per maand. Cannabisgebruik komt veel vaker voor onder leerlingen van het speciaal onderwijs. Op scholen voor (zeer) moeilijk lerende kinderen was 41% van de zestienjarigen een actuele blower tegenover 13% van hun leeftijdgenoten op reguliere scholen.
Verder is een blijvende groei te constateren van het aantal cliënten met een cannabisprobleem bij de verslavingszorg. Tussen 1994 en 2008 steeg het aantal cannabiscliënten van 1.951 naar 8.410. Een op de zeven cannabiscliënten is jonger dan 20 jaar. Ongeveer 29.000 mensen van 18-64 jaar zijn verslaafd aan cannabis. Of dit aantal groeit of daalt is niet bekend.
Het aantal ziekenhuisopnames met cannabismisbruik- of afhankelijkheid als nevendiagnose steeg eveneens (299 in 2005, 476 in 2008). De concentratie THC in nederwiet is na een stijging tot 2004 in de afgelopen jaren gestabiliseerd op 15%.
Het gebruik van GHB lijkt onder de algemene bevolking en onder scholieren van het regulier onderwijs weinig voor te komen. In 2007 had 0,6% van de scholieren van 12 tot 18 jaar ervaring met GHB. Hogere percentages zijn te vinden onder scholieren van speciale scholen en jongeren in de jeugdzorg: 7,1% van de 16-jarigen van speciale scholen en 7% van de jongeren in de jeugdzorg hebben ooit GHB gebruikt. Ook uitgaande jongeren en jongvolwassenen hebben vaker ervaring met GHB: 4,6% van de bezoekers van party's hebben in de afgelopen maand GHB gebruikt. De hulpvraag vanwege GHB-verslaving bij een aantal instellingen voor verslavingszorg is de afgelopen jaren toegenomen, maar landelijke cijfers ontbreken nog. Het aantal GHB-slachtoffers bij de Spoedeisende Hulp is tussen 2003 en 2008 verviervoudigd tot naar schatting 980. GHB is lastig te doseren en het risico op een overdosering is groot.
Het alcoholgebruik onder scholieren schommelde in het afgelopen decennium. Na een forse stijging tussen 1999 en 2003 onder 12 tot 14-jarige scholieren daalde het weer in 2007 (32% actuele gebruikers). Onder 15 tot 18-jarigen bleef het actuele gebruik stabiel (75% in 2007).
In 2008 was een op de tien mensen van 12 jaar en ouder een zware drinker ( (op één of meer dagen per week minstens zes glazen alcohol drinken) In 2001 was dit percentage nog 14%. Zwaar drinken komt het meest voor onder mannen van 18-24 jaar (37% in 2008).. Van de zware drinkers vraagt slechts een klein deel hulp bij de verslavingszorg (3%), maar dit aantal groeit. In 2008 zijn ruim 33.000 cliënten behandeld voor een primair alcoholprobleem, even veel als in 2007, maar tienduizend meer dan in 2002. In ziekenhuizen steeg het aantal opnames vanwege een hoofddiagnose alcoholmisbruik- en afhankelijkheid (5.600 in 2007, bijna 6.000 in 2008). Het aantal opnames vanwege een nevendiagnose steeg van bijna 12.000 naar ruim 13.700. Onder jongeren en kinderen van 16 jaar of jonger met een alcoholgerelateerde opname werd een toename geregistreerd van 263 in 2001 naar 711 in 2008 (+170%).
Nederland kende jarenlang een probleem van hoge criminaliteit onder drugsgebruikers, vooral opiaatgebruikers die vermogensdelicten, zoals diefstallen pleegden. Dit type criminaliteit is de laatste jaren gedaald. Wel worden er meer drugsgebruikers opgepakt voor geweldsdelicten. Verder registreren politie en justitie in 2007 en 2008 minder zaken van smokkel, handel en productie van illegale drugs dan in de jaren ervoor.