Jeugd en alcohol

Jongeren vormen een belangrijke risicogroep voor de ontwikkeling van alcoholgerelateerde problemen. Het lichaam van een jongere is nog niet volgroeid en daardoor extra gevoelig voor alcoholmisbruik.

De risico's van alcoholgebruik door jongeren hangen sterk samen met het incidenteel gebruik van overmatig alcohol in een zeer korte tijd (binge-drinking) en door drinken in situaties waarin men eigenlijk helemaal geen alcohol zou moeten drinken (zoals in het verkeer). Overmatig en riskant alcoholgebruik kan leiden tot (ernstige) problemen.

Behalve gevolgen voor de persoonlijke gezondheid en het risico van verslaving bij langdurig gebruik, kan onverantwoord gebruik van alcohol zeer veel schade aanrichten in de openbare ruimte (vandalisme, agressie en geweld). Met op de jeugdgerichte preventieactiviteiten is derhalve grote maatschappelijke winst te behalen.

Aard en omvang

In tegenstelling tot de stabilisatie in het alcoholgebruik onder volwassenen is het drinken van alcohol onder jongeren de laatste jaren sterk toegenomen. Uit onderzoek van het Trimbos-instituut blijkt dat meer dan de helft van de kinderen voor hun 12e jaar hun eerste glas alcohol drinken. Meestal gebeurt dit thuis, in het bijzijn van de ouders.

In 1992 had 33% van de 12-jarige meisjes ooit alcohol gedronken. In 2007 was dit 48%. Bij de jongens gaf in 1992 minder dan 50% aan al eens alcohol te hebben gedronken. In 2007 was dit 63%. Op hun 14e hebben bijna alle jongeren kennisgemaakt met alcohol.

Wannéér jongeren drinken, drinken zij vaak veel in één keer. Op 15-jarige leeftijd drinkt 68% van de jongeren maandelijks. Van deze regelmatig drinkende jongeren drinkt ruim tweederde zó veel dat sprake is van 'binge' drinken. Zij drinken in een groep of alleen tijdens één gelegenheid 5 of meer glazen alcohol.

Het drinken van alcohol op jonge leeftijd is schadelijk voor de gezondheid en kan bijvoorbeeld leiden tot hersenschade en agressief gedrag. Het beste is daarom als jongeren geen alcohol gebruiken tot hun 16de jaar.

De oorzaak van de toename van drankgebruik onder jongeren is een combinatie van diverse factoren. Zo wordt onder andere gewezen op het hogere bestedingsbudget van jongeren, de ruimere beschikbaarheid van drank en de steeds slimmere marketing die speciaal gericht is op de jeugd (zoals de introductie van zoete mixdrankjes).

Rijksbeleid

Het kabinet heeft de volgende doelstelling op het gebied van jeugd en alcohol:

  1. Het percentage kinderen van 12 t/m 15 jaar dat alcohol gebruikt moet in 2011 zijn teruggebracht zijn tot 62% (in 2003 was dit 82%).
  2. De reductie van agressie en geweld met 20% in 2010 ten opzichte van 2006.

Achtergrond van deze doelstellingen: het kabinet wil dat jongeren onder de 16 jaar
niet gaan drinken, omdat alcoholgebruik op deze leeftijd leidt tot onherstelbare
gezondheidsschade. Het rijksbeleid is gericht op de aanpak van alcoholgebruik door
jongeren tot 16 jaar.

In de nieuwe Drank- en Horecawet komt dit onder andere tot uitdrukking door strafbaarstelling van jongeren onder de 16 jaar die alcohol bij zich hebben, door supermarkten die verkopen aan jongeren harder aan te pakken (tijdelijke sluiting alcoholafdeling), door het toezicht te verscherpen (ook op horeca en slijters) en door het opstellen van lokale regels voor sportkantines. Ook de aanpak van hokken en keten is onderdeel van deze aanpak.

Rol gemeente

Het beroep op de lokale overheid sluit aan bij de toegenomen aandacht vanuit de gemeenten voor lokaal alcoholmatigingsbeleid. Vanuit haar verantwoordelijkheid voor de openbare orde, volksgezondheid en jeugdbeleid heeft de gemeente een belangrijke taak in het ontwikkelen en uitvoeren van een alcoholmatigingsbeleid.

De verandering in het drinkgedrag van jongeren vraagt om aandacht van alle andere betrokkenen. Hiermee worden de actoren bedoeld die van invloed kunnen zijn op of (mede)verantwoordelijk zijn voor het drinkgedrag van jongeren, zoals ouders, onderwijs, horeca en GGD. Daarbij wordt van de lokale overheid verwacht dat ze beleid opstelt en maatregelen initieert. Diverse praktijkvoorbeelden laten zien dat vooral een integraal beleid resultaat boekt: jongeren beginnen later met drinken en bewustwording neemt toe.

Links