Jongeren en vrijheidsbeneming
13 januari 2012
Jongeren en vrijheidsbeneming is een studie naar de wijze waarop jongeren in Justitiële Jeugdinrichtingen omgaan met vrijheidsbeneming. Het onderzoek is zowel kwantitatief als kwalitatief.
Beschrijving
In Nederland is nauwelijks empirische kennis over de wijze waarop jongeren die worden gedetineerd verschillende aspecten van vrijheidsbeneming ervaren, welke relatie er is met gedrag in de inrichting en welke individuele verschillen er zijn tussen jongeren.
In het onderzoek worden de volgende drie probleemstellingen onderscheiden:
- Hoe ervaren jongeren die op basis van een voorlopige hechtenis of jeugddetentie in een justitiële jeugdinrichting zitten verschillende praktische, sociale en psychosociale aspecten van vrijheidsbeneming?
- Hoe zien de relaties tussen import- en deprivatiekenmerken enerzijds, en het omgaan met vrijheidsbeneming anderzijds eruit?
- Wat is de relatie tussen de houding jegens het plegen van delicten, het omgaan met vrijheidsbeneming en kenmerken van de vrijheidsbeneming?
Gedetineerde jongeren hebben voor het onderzoek zelf vragenlijsten ingevuld en zijn geïnterviewd, gegevens uit hun dossiers en het centrale registratiesysteem zijn geanalyseerd en de mentoren van de jongeren in de JJI’s zijn bevraagd.
Conclusies
De onderzoekers gaan in het onderzoek in op de aspecten ervaren veiligheid, autonomie, welbevinden (als tegenhanger voor stress), psychosociaal functioneren en misdragingen. Ze zijn van meningen dat zowel sociale, praktische en situationele, als importkenmerken
zijn gerelateerd aan de wijze waarop jongeren omgaan met vrijheidsbeneming.
Sociale kenmerken van de vrijheidsbeneming, zoals de interactie met groepsleiding (rechtvaardige bejegening, positieve relatie en toezicht) blijken relevant voor met name de psychische ervaring van vrijheidsbeneming. Deze sociale factoren kunnen duidelijke aanknopingspunten bieden om de motivatie van jongeren tot deelname aan activiteiten in de inrichting, waaronder ook behandeling, te versterken.
De opvang in groepen en de aanwezigheid van groepsleiding, zoals dat in Nederlandse jeugddetentie gebruikelijk is, kan dus ook mogelijkheden bieden om jongeren in vrijheidsbeneming positieve ervaringen op te laten doen, zeker omdat uit dit onderzoek ook blijkt dat de leefgroep waarin jongeren worden opgevangen belangrijk is voor hun welbevinden, stress en gevoel van veiligheid. Dit neemt niet weg dat de individuele instelling van jongeren niet onbelangrijk is.
Blijkbaar zijn het niet alleen de sociale componenten in het verblijf die de wijze waarop jongeren met vrijheidsbeneming omgaan vormgeven, maar ook de individuele kenmerken van de jongeren. Verder vinden de onderzoekers dat praktische en situationele kenmerken van de inrichting, zoals het aanbod aan activiteiten, de groepsgrootte en de fase in vrijheidsbeneming, mede bepalend kunnen zijn voor de ervaren stress of misdragingen in een inrichting.
Deze kennis leidt tot een verbeterd inzicht in welke aspecten van het verblijf in JJI’s bijdragen aan het functioneren van jongeren. Het rapport maakt inzichtelijk dat ondanks het ultimum remedium dat een straf als vrijheidsbeneming is voor delinquente jongeren, er in een dergelijke stressvolle omgeving diverse met name sociale factoren zijn die positief bijdragen aan de wijze waarop jongeren omgaan met vrijheidsbeneming.
Auteurs
V. I. Eichelsheim en A.M. van der Laan
Organisatie
WODC
